Καθημερινή, 18 Δεκεμβρίου 2005

Δείχνει τον φόβο μας για το μέλλον

Την πλέον αρνητική στάση απέναντι στο φαινόμενο της μετανάστευσης στην Ευρώπη έχουν οι Ελληνες (με ποσοστό 87,5%). Συγχρόνως θεωρούν, περισσότερο από όλους τους Ευρωπαίους, ότι οι ξένοι συνιστούν εθνική απειλή (84,7%). Το ίδιο συμβαίνει και με τη στάση τους απέναντι σε αλλοεθνείς και αλλόθρησκους, εν γένει στο «διαφορετικό» (77%). Την αρνητική πρωτιά κατέχει η χώρα μας και σε ό,τι αφορά την αντίδραση των πολιτών της στην πολυπολιτισμική κοινωνία (59%).

Κάπως διαλλακτικότεροι εμφανίζονται οι Ελληνες όσον αφορά τα πολιτικά και αστικά δικαιώματα των νόμιμων μεταναστών. Η αντίθεση σε αυτά ανέρχεται μόνο σε 32% και είναι συγκριτικά σε χαμηλά επίπεδα, σημειώνει ο κ. Νάσος Θεοδωρίδης, νομικός και διευθυντής στην Ελλάδα του Κέντρου «ΑΝΤΙΓΟΝΗ». Το Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για τον Ρατσισμό «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» είναι ο Εθνικός Φορέας Συνεργασίας (ΕΦΣ) στην Ελλάδα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία.

Ανησυχητικά μηνύματα

«Ακόμα και για τον πιο νηφάλιο παρατηρητή, τα μηνύματα είναι αρνητικά και άκρως ανησυχητικά», σημειώνει η κοινωνιολόγος / εγκληματολόγος κ. Αγγελική Χαλκιά. «Ας θυμηθούμε τις δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου για τους ομοφυλόφιλους ή για τους “ξένους”, τις βιαιοπραγίες εναντίον των Αλβανών μετά τον αγώνα των εθνικών ομάδων Ελλάδας - Αλβανίας, τις προσπάθειες του δημάρχου Ασπροπύργου να βάλει τα παιδιά των τσιγγάνων σε ειδικό σχολείο ή ακόμα την πολλαπλή απόρριψη που αντιμετωπίζουν, σε κάθε τους βήμα, πολλοί από τους οικονομικούς μετανάστες που ζουν στη χώρα μας. Οσο για τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουν τις παραβατικές συμπεριφορές αλλοδαπών σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στο αξίωμα της “ίσης μεταχείρισης” με τους ημεδαπούς πολίτες. Οι εξηγήσεις υπάρχουν και είναι όλες αποδεκτές. Η ελληνική κοινωνία από σχετικά απομονωμένη γίνεται, de facto, πολυπολιτισμική μετά το μεταναστευτικό ρεύμα της δεκαετίας του 1990. Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας δεν ευνοεί ιδιαίτερα τις χώρες του περιφερειακού καπιταλισμού όπως η δική μας, εντείνοντας τα φαινόμενα οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού. Το νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο διαχείρισης του ρατσισμού είναι ανεπαρκές».

Απουσιάζει η διαπαιδαγώγηση

Και καταλήγει η κ. Χαλκιά: «Στην ελληνική κοινωνία υπάρχουν και αρκετά “αντισώματα”. Εκείνο που λείπει είναι η ουσιαστική, και όχι ευκαιριακή και δημαγωγική, διαπαιδαγώγηση των πολιτών (μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος, των ΜΜΕ, των ΜΚΟ, των πολιτικών φορέων) για την αποδοχή και τον σεβασμό του “δικαιώματος στη διαφορά”. Επιστημονικά και πολιτικά η απάντηση στο “υπάρχει ρατσισμός” δεν είναι μονοσήμαντη, ναι ή όχι. Το πιο σωστό θα ήταν να πούμε ότι σε σχέση με τους άλλους Ευρωπαίους είμαστε λιγότεροι ανεκτικοί στη διαφορά και ότι ο ρατσιστικός φόβος αντανακλά περισσότερο τον φόβο για το μέλλον μας, που το βιώνουμε ως αβέβαιο και απειλητικό.

Για του λόγου το αληθές, σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο, οι Ελληνες είναι οι πιο απαισιόδοξοι Ευρωπαίοι. Το 25% πιστεύουν ότι η προσωπική τους κατάσταση θα χειροτερεύσει στα πέντε επόμενα χρόνια και 63% δηλώνουν ανήσυχοι για την εργασιακή τους κατάσταση. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι τα φαινόμενα “πολιτιστικού ρατσισμού” βρίσκουν ακόμα πιο γόνιμο έδαφος για να αναπτυχθούν. Αντί, όμως, να τα θεωρήσουμε ως το “απροσπέλαστο τροπικό δάσος” που πρέπει να το αποφύγουμε, καλύτερα θα ήταν να τα δούμε ως ένα “δένδρο” που μας δείχνει ένα σταυροδρόμι: από τη μια ο Κόσμος που αλλάζει και η Ελλάδα μαζί. Από την άλλη ο δρόμος που μένει για την ανάληψη θετικών πρωτοβουλιών... Η προσωπική και συλλογική μας επιλογή θα καθορίσει και το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας».

Kathimerini, 2005. december 18.

Féltjük a jövőnket

A görögök, a többi európaihoz hasonlóan nagymértékben utasítják el a kivándorlás gondolatát (87,5%). De, az európai átlagnál nagyobb mértékben vélik úgy, hogy az idegenek veszélyt jelentenek (84,7%). Nagyjából ugyanilyen mértékben utasítják el a más nemzetiségűeket, más vallásúakat, összességében véve a másságot (77%). Ugyanígy Görögország tartja az első helyet a multikulturális társadalom elutasításában (59%). Viszont sokkal engedékenyebbek a görögök, ami az idegenek politikai vagy polgárjogait illeti. Ebben a kérdésben a 32%-os elutasítás igen alacsony. A felmérést az ANTIGONÉ Tájékoztatási és Dokumen-tációs Központ a Rasszizmusról készítette, amely az Európai Megfigyelőközpont a Rasszizmusról és az Idegengyűlöletről szervezet görögországi Nemzeti Együttműködési Szerve.

Aggasztó hírek

Még a legjózanabb megfigyelők is aggasztónak tartják a legutóbbi történéseket, például a görög-albán nemzeti válogatott meccs utáni incidenseket, vagy a cigánygyerekek külön iskolába íratásának kísérletét Aspropirgosban, vagy akárcsak azokat a nehézségeket, amellyel egy más nemzetiségű kisgyereknek kell szembenéznie az iskolában. Ugyanakkor a tömegtájékoztatási eszközök híradásai sem valósítják meg az egyenlő bánásmód elvét. A valamikor meglehetősen elszigetelt görög társadalom csak az 1990-es évek nagy bevándorlási hullámakor szembesült a multikulturalizmussal. A gazdaság szabad áramlása pedig nem jelenti ugyanazt a peremországok számára, hanem csak tovább növeli a meglévő különbségeket. A törvényi és politikai háttér pedig nem megfelelő a rasszizmus kezelésére.

Hiányzik a nevelés

Sajnos hiányzik a nevelés a másság jogainak elismerésére és tiszteletére mind az oktatási mind a tömegtájékoztatási, mind a politikai fórumokon. A vizsgálatok sajnos azt tükrözik, hogy a többi európaihoz képest kevésbé toleránsak a görögök, és hogy a rasszizmus leginkább a jövőjük iránti félelmükből születik.

Viszont a legutóbbi európai felmérés szerint a görögök a leginkább pesszimisták a jövőjüket illetően. 25%-uk ítéli meg úgy, hogy a következő öt évben romlani fog a helyzete, és 63%-uk aggódig a munkahelye miatt. Ezek a körülmények alkalmasak egy „politikai rasszizmus” kialakulásához.

Magyarul összefoglalta: Bakonyi Eszter