Καθημερινή, 23 Οκτωβρίου 2005

Μονογονεϊκές το 22% των οικογενειών

Κύρια χαρακτηριστικά τους, το χαμηλό εισόδημα, η κοινωνική απομόνωση, η υπερφόρτωση ευθυνών, η ψυχολογική επιβάρυνση

Tης Mαριας Δεληθαναση

Η οικογένεια συνεχίζει να αποτελεί την πρωταρχική αξία στη ζωή των Ελλήνων. Το 95,7% των Ευρωπαίων πολιτών και το 99,4% των Ελλήνων θεωρούν την οικογένεια πολύ σημαντική για τη ζωή τους. Ομως, τα τελευταία 30 χρόνια έχει τετραπλασιαστεί ο αριθμός των διαζυγίων, έχει μειωθεί κατά 23% ο αριθμός των γάμων και έχει τετραπλασιαστεί ο αριθμός των γεννήσεων εκτός γάμου. Την ίδια στιγμή, έχει αυξηθεί ο αριθμός των ζευγαριών που επιλέγουν να μην τεκνοποιήσουν και ο αριθμός όσων ζουν σε ελεύθερη συμβίωση. Σε πρώτη ανάγνωση θα έλεγε κάποιος ότι οι συμπεριφορές αντιφάσκουν με τις προθέσεις. Ομως, η άποψη των κοινωνικών ερευνητών είναι διαφορετική: δεν έχουν χαθεί οι οικογενειακές αξίες. Εχουν μεταβληθεί. Οι ρόλοι των φύλων έχουν αλλάξει και αυτό έχει ως αποτέλεσμα νέες μορφές οικογένειας. Μορφές που αποδέχεται με δυσκολία η ελληνική κοινωνία και μπροστά τους στέκεται αμήχανο το ελληνικό κράτος. Η αδυναμία να επαναπροσδιοριστεί η οικογένεια ή ίσως η επιθυμία να διατηρηθεί το «παραδοσιακό» σχήμα έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία κοινωνίας και πολιτείας να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες. Ετσι, οι ευάλωτες και ευπαθείς «νέες» οικογένειες απομένουν αβοήθητες στο περιθώριο της κοινωνίας. Πρόκειται για τις μονογονεϊκές οικογένειες, που γίνονται όλο και πιο ορατές στην ελληνική κοινωνία. Μέσα σε τριάντα χρόνια έχουν αυξηθεί από 11% σε 21,9% του συνόλου των οικογενειών με παιδιά. Προϊόν συνήθως διαζυγίου, απόκτησης παιδιού ή παιδιών εκτός γάμου και χηρείας, αυτή η μορφή οικογένειας που περιλαμβάνει ένα γονέα εντάσσεται στις ομάδες με υψηλό κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Το 32% ζει στα όρια της φτώχειας ή κάτω από αυτά. Ομως, στη χώρα μας απουσιάζει το πλέγμα κοινωνικών υπηρεσιών που θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε οι οικογένειες αυτές να ξεφύγουν από την απόλυτη ή σχετική ανέχεια, την κοινωνική απομόνωση και την ψυχολογική ανασφάλεια. Επίσης, απουσιάζει το νομοθετικό πλαίσιο που θα μπορούσε να διασφαλίσει το δικαίωμα των παιδιών τέτοιων οικογενειών σε διατροφή από τον «απόντα» γονέα. Απών είναι συνήθως ο πατέρας, αφού στο 91% των μονογονεϊκών οικογενειών την ευθνη έχει η μητέρα και μόλις στο 9% ο πατέρας. Στη δεύτερη περίπτωση, η μονογονεϊκότητα είναι κυρίως προϊόν χηρείας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ο πατέρας έχει κερδίσει την επιμέλεια των παιδιών επειδή είναι οικονομικά ισχυρότερος ή η μητέρα αντιμετωπίζει προβλήματα που δεν της επιτρέπουν την ανατροφή του ή των παιδιών της.

Kathimerini, 2005. október 23.

A családok 22%-a csonka

Fő jellemzőik az alacsony jövedelem, a társadalmi elszigetelődés, a nagy felelősség és a lelki megterhelés.

Továbbra is a család tölti be a legfontosabb szerepet a görögök életében. Egy felmérésben az európaiak 95,7%-a, és a görögök 99,4%-a nyilatkozott úgy, hogy a család nagyon fontos helyen áll az életében. Jóllehet Görögországban az utóbbi 30 évben megnégyszereződött a válások száma, 23%-kal csökkent a házasságok száma, és házasságon kívül négyszer annyi gyermek születik, mint előtte. Ugyanakkor nőtt a gyermekeket nem vállaló párok aránya, és az élettársi kapcsolatban élőké is.

A családi kapcsolatok fontossága nem szűnt meg, csak átalakult. A nemi szerepek megváltozása újfajta családi kapcsolatokat eredményezett, olyan jellegűeket, amelyeket nehezen fogad el a görög társadalom és az állam. A hagyományos családmodell átértelmezése nélkül a görög társadalom és az állam nem tud megfelelni az új kihívásoknak.

Így a törékeny és sebezhető, egyszülős családok a társadalom perifériáján maradnak, pedig számuk az utóbbi három évtizedben láthatóan megemelkedett, 11-ről 21%-ra. Az ok legtöbbször válás, házasságon kívüli gyermekvállalás, özvegység. Ezek a családok a leginkább veszélyeztetettek, hiszen 32%-uk él a szegénységi küszöb közelében, illetve az alatt. Sajnos a bajok orvoslására szolgáló társadalmi hálózat szinte teljesen hiányzik. Ugyancsak hiányzik a tartásdíjra vonatkozó törvényi szabályozás. A csonka családok 91%-ában az anya, 9%-ában az apa neveli a gyerekeket. Ez utóbbi esetekben általában özvegység az ok, illetve az, hogy az apa valamely okból kifolyólag alkalmasabbnak találtatott a nevelésre.

Magyarul összefoglalta: Bakonyi Eszter